Schrijfsels 10, 11, 12, 13.
10. 1 juli 2026: Ian McEwanliefhebber worden.
We waren op vakantie in de Ardèche, in een schattig huisje.
Onze hond Nina, een wat ondermaatse, onzekere retriever, was mee. Ze speelde, een beetje bang, met een hele grote rottweiler, een reu, van de huiseigenaren. Ik was ook een beetje bang, niet alleen maar omdat haar iets zou kunnen overkomen in dat spel. Gelukkig werd het grote monster steeds op tijd teruggehaald naar zijn eigen huis.
Als we buiten zaten hadden we twee opties: in de schaduw tegen het huisje aan, of iets verder weg in de zon met uitzicht over een prachtig dal, waar de hele avond boerenzwaluwen bij een beekje speelden.
Daar, in de zon op die heerlijke plek uitkijkend, meestal na een lange, – soms, door verdwalen een eindeloos lijkende – wandeling maakte ik kennis met Ian McEwan.
Ik las ‘Zaterdag’. Juni 2006.
Wat een perfecte voltreffer van een vakantieboek was dat!
Het speelt zich af in een enkele zaterdag, zoals de titel al zegt.
De dag van een neurochirurg, vader van twee kinderen, de een musicus en de ander dichter, zoon van een demente moeder, die hij deze dag ook bezoekt. Er gebeurt veel die dag.
Een uitgebreide beschrijving en recensie van de Groene Amsterdammer kun je vinden op het internet en geeft een goed beeld van het verhaal en de thema’s. Dus dat beschrijf ik hier niet.
Zoals ik later ontdekte mengt deze schrijver actuele thema’s met prachtige persoonlijke verhaallijnen en spannende gebeurtenissen.
Ik werd toen vooral zeer geraakt door mooie omschrijvingen en overpeinzingen. En ook: voor het eerst kon ik muziek bijna horen uit een beschrijving op papier. Wonderlijk en indrukwekkend.
Naar later bleek hebben musici, onder wie Henny Vrienten, hem geadviseerd. Ian McEwan is een van mijn grote favorieten geworden.
Ik ga in de komende tijd meer over zijn boeken schrijven. Veel ervan zijn verfilmd en voor al die films schreef hij ook zelf het scenario, waardoor de film het boek evenaart. Door de meesterlijke Engelse acteurs overtreft een enkele film bijna het boek. In ieder geval wordt de leeservaring nooit tenietgedaan door de film.
Het is me met deze schrijver gelukt veel vrienden, familieleden en bekenden enthousiast te krijgen voor zijn boeken en voor de films.
Als je hem nog niet kent: ga er gewoon willekeurig een lezen! Kijk daarna pas de eventuele film!
11. 20 juli 2026: Wat een arsenaal bij Ian McEwan.
Dit schrijfsel gaat over twee boeken:’ Ziek van liefde’ en ‘Solar.’
Het grootste verschil tussen deze twee boeken zit denk ik bij mij als lezer. ‘Ziek van liefde’ heb ik in een adem uitgelezen en ik heb ervan genoten! ‘Solar’ vond ik een worsteling, maar ik las toch door. Beide boeken zijn heel goed geschreven.
Ziek van liefde is spannend, blijkt achteraf gebaseerd op een waargebeurde situatie: mensen leren elkaar kennen via een ongeluk met een ballon en daarna volgen vreselijke verwikkelingen. De verteller is heel geloofwaardig en toch ga je aan hem twijfelen.
Helaas heb ik alleen de pocket, ik weet niet of er een hardcover bestaat in het Nederlands, die zou ik onmiddellijk aanschaffen.
Ik citeer hieronder uit de pocket uit 1998 uitgegeven bij de Harmonie
Het boek gaat over gevolgd, gestalked worden, over relaties, over conflicten als je elkaar langer kent.
De ik-figuur kiest er in hoofdstuk 9 voor om in de derde persoon over zijn vrouw te schrijven vanuit haar perspectief. Dat is steengoed gedaan. En het verduidelijkt veel over de personages en de relatie.
Dan een paar fragmenten om je hopelijk wat van de sfeer te laten proeven:
Blz .172/173
‘Conflicten hadden net als levende organismen een natuurlijke levensduur. De kunst was om te weten wanneer je ze moest late doodgaan. Op het verkeerde ogenblik konden woorden werken als reanimerende stroomstoten. Het schepsel kon in ziekelijke vorm herleven, koortsachtig herboren door een boeiende nieuwe formulering, of door een ongezond soort ‘frisse kijk’ op het geheel.’
Blz. 221
Over de roes van de veertiger: alcohol.
‘Een glas in je hand is wettig, sociaal, de lichte verslaving is eenvoudig te verbergen tussen die van ieder ander, en in al zijn oneindige, vernuftige verschijningsvormen is drank zo kleurrijk, zo lekker, dat hij het alleen al wint door zijn vorm; de vloeibaarheid is van dezelfde alledaagsheid als melk, thee, koffie, water en daarom één met het leven zelf. Drinken is natuurlijk, terwijl de inademing van een smeulend gewas een eindje afstaat van de ademhaling, net als de opname van pillen minder van eten weg heeft, en er is in de natuur niets wat lijkt op het binnendringen van de naald, behalve een insectenbeet. Eén whisky met bronwater, een koel glas Chablis, kan je net een iets betere kijk verschaffen, maar laat de waterspiegel van je ik verder rimpelloos.’
Het boek is verfilm als ‘Enduring love’, ik heb deze film nog niet gezien, maar hoop hem binnenkort te huren, dan zal ik dit stukje aanvullen.
‘Solar’ is een verhaal over klimaatverandering en wetenschappers die daar mee bezig zijn.
Hoofdpersoon is Michael Beard, die een wondermiddel tegen de opwarming van de aarde ontdekt. Bij hem zit mijn worsteling. Toch kan ik het waarderen dat een schrijver een personage kan scheppen, waar je een vreselijke hekel aan krijgt. De humor heb ik soms ervaren als cynisme, maar dat kan altijd aan de periode liggen waarin ik het heb gelezen: mei 2017. Ik was doende met een grote omschakeling in mijn leven, overwoog een beslissing om te stoppen met mijn bedrijf KwadransZ, ik volgde een schrijfcursus die me deed wensen om veel meer tijd voor het schrijven te hebben. Het boek moest snel en tussen veel ander werk en leeswerk. Ik denk dus dat ik het nog een keer ga proberen: iets ouder en misschien wat minder gevoelig voor vervelende mannen.
12. 12 augustus 2026: McEwan en Marieke Lucas Rijneveld
Ik las veel tijdens de mooie zomeravonden, onder meer, eindelijk: ‘De avond is ongemak’
Ik las al veel gedichten van Marieke Lukas Rijneveld en vind ze heel goed en bijzonder met alle vergelijkingen, met beelden die zo treffend en zo origineel zijn. Maar dit boek stelde ik alsmaar uit. Ik was er een beetje bang voor. Dat bleek niet voor niets. Het is een naar verhaal, over verlies dat niet genoemd mag worden, een geloof dat veel vervormt, spel van kinderen dat hier en daar uit de hand loopt door gebrek aan aandacht. Maar de opbouw, de beelden die het boek oproept: zo ongelooflijk goed gedaan allemaal. Wat een boek is het. Wat een perfecte omschrijvingen van situaties, gevoelens, verborgen spanning. Hoe terecht dat ze met dit boek de Bookerprize heeft gewonnen. Wat deze schrijver in haar gedichten kan, kan ze dus ook in dit boek. Treffende vergelijkingen op bijna iedere bladzijde, het boerenleven als bittere achtergrond, de kinderen die niet uit de voeten kunnen met hun eigen verdriet en die daar vreselijke fantasiebeelden bij bedenken. En hun liefde toepassen op padden, op elkaar of juist niet, grenzen verkennen die niet gegeven worden. En dan een zeldzaam droevig einde. Ondanks de droevige inhoud heb ik genoten van het taalgebruik en de power in de sfeerbeschrijvingen. Wat een talent!
Ik herlas daarna ‘Aan Chesil beach’ van Ian McEwan
Dit boek vind ik, net als de eerste keer, weer droevig. Op een totaal andere manier dan Rijneveld. Het roept, ook voor de tweede keer, ook een beetje weerstand op: een eens gemaakte keuze kan niet besproken of herzien worden. Dat past niet echt bij mij, terwijl ik niet al teveel jonger ben dan deze personages. Dit verhaal voelt daardoor, voor mij, een beetje als ‘een drama om niks maken.’ Hoeveel tijd kun je elkaar gunnen op fysiek gebied, zonder dat de een de ander meteen als frigide bestempelt? Wat is er mis bij die man?
Het is natuurlijk wel weer prachtig geschreven. Ik las het zonder moeite voor de tweede keer, de details zijn perfect beschreven, maar het is, vanwege het verhaal zeker niet mijn favoriete boek van Ian McEwan. Ik ben natuurlijk van iets na die tijd en de sexuele revolutie. Toch weet ik wel iets over preutsheid, vanuit mijn jeugd, maar gelukkig vooral dat het niet onoverkomelijk is. De film heb ik niet gezien en dat zou ik toch wel willen vanwege weer het scenario, dat ook door Ian McEwan is geschreven
13. 3 september 2026: Vaslav Arthur Japin
Soms raakt een schrijver, die ik ooit goed vond toch een beetje op de achtergrond. Dat heeft ongetwijfeld te maken met het verschijnen en mijn gulzig aanschaffen van nieuwe boeken.
Het gebeurde met Arthur Japin. Ik las eerder ‘De zwarte met het witte hart’ en vond het prachtig, ‘Een schitterend gebrek’: ook fantastisch.
In de kast stonden er nog twee, die om een of andere reden ongelezen bleven. Ik koos van deze twee: ‘Vaslav’
Een prachtige historische roman over het leven van Vaslav Nijinski, verteld vanuit 3 personen: Peter, de bediende, Romola, zijn vrouw en Diaghilev, die hem als danser begeleidde en die een – gedwongen? – relatie met hem had.
Je weet van het begin hoe Vaslav met dansen stopt, maar de weg daarheen is zo mooi uitgewerkt, de dansoefeningen zijn zo beeldend beschreven, dat je het voor je ziet en gaat meeleven met alle vier de hoofdrolspelers.
Heel ontroerend hoe de beroemde danser psychisch kwetsbaar is en toch heel sterk overkomt, door de manier waarop de anderen over hem vertellen.
Aan Diaghilev kreeg ik wel een beetje een hekel: geen goed woord voor de vrouw van Vaslav of voor zijn keuzes, wraakzuchtig, zonder enige reflectie behalve zijn eigen kijk op kunst. Later komt hij toch ietwat nederiger met een liefdevolle voetmassage terug.
Peter heeft een prachtige rol en laat zich door zijn ‘meester’ beïnvloeden: hij neemt ruimte in zijn eigen leven voor gewaagdere keuzes.
Prachtig geschreven en zeer de moeite van het lezen waard.
De komende weken gaan we vakantie houden en een zorgvuldig gekozen stapel boeken ligt klaar: er zit nog een Japin bij.